فرانك فراهاني‌جم
همان‌طور كه مي‌دانيد فرهنگ‌ها و آداب و سنن متفاوتي در ميان جوامع مختلف در سطح دنيا مرسوم است كه آنها را از يكديگر متمايز مي‌سازد. اگرچه بايد پذيرفت كه وجه مشترك همه اين سنت‌ها ارزش‌هايي است كه در شكل‌گيري و پذيرش آنها در جوامع مختلف نقش بسيار مهمي داشته‌اند.

يكي از سنت‌هاي ديرينه كه از گذشته‌هاي دور در بين اقوام مختلف مرسوم بوده است، برگزاري مراسم نامگذاري كودكان تازه متولد شده است كه در ميان جوامع مختلف به گونه‌اي متفاوت برگزار مي‌شود. بي‌شك، نام يك فرد نه‌تنها او را از ديگران متمايز مي‌سازد بلكه مي‌تواند نشان دهنده گروه و جامعه‌اي باشد كه آن فرد عضوي از آن به شمار مي‌آيد. در بيشتر كشورهاي دنيا آيين نامگذاري كودكان تازه متولد شده به گونه‌اي مشابه و پس از گذشت مدت زمان كوتاهي از تولد كودك انجام مي‌شود. اگرچه تنوع و گوناگوني فرهنگي در ميان كشورهاي مختلف مشهود است اما توجه به نامگذاري درست حساسيت مشتركي در بين اقوام و جوامع مختلف بوجود آورده است .

مراسم نامگذاري در ايران

بررسي‌هاي انجام شده در سطح دنيا حاكي از آ‌ن است كه نام افراد،‌ نقش بسيار مهمي در شكل‌گيري شخصيت فردي و اجتماعي افراد داشته است. در اغلب كشورها و حتي در ميان افراد و گروه‌هاي مختلف كه از نظر دين، مذهب يا قومي نسبت به هم متفاوت هستند، انتخاب نام كودك تازه متولد شده در خانواده، مستلزم برگزاري آيين‌ها و مراسم يا تشريفاتي است كه ريشه در تاريخ گذشته زندگي آنها دارد. ايراني ها در ششمين شب تولد نوزاد،‌ اقوام خانواده بخصوص پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها و بزرگ خانواده را به مراسمي كه به جشن نامگذاري معروف بود‌، دعوت مي‌كردند تا با مشورت با يكديگر و تبادل نظراتشان نامي را براي فرزند تازه متولد شده انتخاب كنند. پس از انتخاب نام، نام اين نوزاد و همچنين روز، ماه، سال و ساعت تولد او در حاشيه قرآن،‌ ديوان حافظ يا هر كتاب ارزشمند ديگري كه از گذشته‌هاي دور نام همه فرزندان خانواده در آن ثبت شده بود، نوشته مي‌شد. يكي از رسوم به جاي مانده از برگزاري مراسم نامگذاري به شيوه سنتي در مناطق مركزي كشور و بويژه استان‌هاي اصفهان و شيراز اين است كه در روز هفتم تولد نوزاد يك مراسم غيررسمي براي انتخاب نام و با حضور اقوام درجه يك خانواده انجام مي‌شود تا در شب دهم تولد نوزاد مراسم رسمي نامگذاري برگزار شود. در اين شب از همه اعضاي خانواده و اقوام و دوستان و آشنايان دعوت مي‌شود در مراسم نامگذاري حاضر شوند. سپس اسم‌هاي پيشنهادي روي كاغذهاي جداگانه‌اي نوشته شده و در بين صفحات قرآن قرار مي‌گيرد تا بزرگ خانواده با باز كردن يك صفحه، يك نام از ميان نام‌هاي نوشته شده را انتخاب كند. پس از انتخاب نام، توسط يكي از مومن‌ترين افراد جمع، در گوش راست نوزاد اذان و در گوش چپ او اقامه خوانده شده و نام انتخاب شده براي نوزاد چندين بار در گوشش تكرار مي‌شود. سپس اين فرد صورت نوزاد را بوسيده و او را به نفر سمت راستي خود مي‌دهد تا او هم نوزاد را نوازش كند و به اين ترتيب همه براي لحظاتي نوزاد را در آغوش گرفته و هديه‌اي به او مي‌دهند تا در انتها نوزاد به آغوش مادرش سپرده مي‌شود. يكي از سنت‌هاي جالبي كه همچنان در ميان اقوام تركمن مرسوم است اين است كه اگر در ميان اعضاي خانواده كودك تازه متولد شده، فردي از دنيا رفته باشد، حتما بايد نام او را بر روي نوزاد بگذارند و به اين ترتيب نام افراد در بين تركمن‌ها، هميشه زنده مانده و از فردي به فرد ديگر منتقل خواهد شد. اگر نوزاد به نام يكي از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها نامگذاري شود، جشن مفصلي براي روز نامگذاري او برگزار خواهد شد كه همه اعضاي خانواده و بستگان در آن جشن حضور خواهند داشت.

آداب و رسومي از گوشه و كنار دنيا

در هر كشوري براساس فرهنگ و آداب و رسوم حاكم بر آن جامعه، مراسم جشني كه براي ورود عضو جديد خانواده برپا مي‌شود به شيوه‌اي متفاوت برگزار مي‌شود. در ميان اقوام مسيحي كه در كشورهاي مختلف زندگي مي‌كنند، مراسم نامگذاري اغلب همزمان با مراسم تعميد نوزاد در كليسا برگزار مي‌شود و به اين ترتيب همه افراد خانواده و دوستان مي‌توانند در اين مراسم كه رويدادي بزرگ در زندگي هر فرد محسوب مي‌شود، حضور داشته باشند. اما از آنجايي كه مراسم نامگذاري كودك اساسا ماهيتي مذهبي ندارد، برخي از اقوام مسيحي ترجيح مي‌دهند كه مراسم جشن جداگانه‌ را به نامگذاري فرزند خود اختصاص دهند كه در روز جداگانه‌اي پس از برگزاري مراسم تعميد در كليسا، در خانه برگزار خواهد شد. در اين مراسم كه بسيار شبيه به مراسم جشن فارغ‌التحصيلي فرزندان آنها از دانشگاه است، پدر و مادر براي افراد حاضر در مراسم صحبت كرده و احساس واقعي خود را از تولد فرزندشان بيان مي‌كنند. در ژاپن، چين و كره كه آداب و رسوم مشتركي دارند مراسم نامگذاري در روز هفتم تولد نوزاد برپا مي‌شود. در اين مراسم سنتي نام و نام خانوادگي نوزاد انتخاب شده و با توجه به اين كه حروف چيني اين قابليت را دارند كه مي‌توان آنها را به شكل‌هاي گوناگوني تلفظ كرد نام نوزاد به زبان چيني بر روي مدرك شناسايي اصلي آنها حك خواهد شد. در اين كشورها‌حتما بايد با غذايي مخصوص مراسم روز نامگذاري از مهمانان پذيرايي كنند، اگرچه در بسياري از كشورها نام خانوادگي پدربزرگ به عنوان نام خانوادگي فرزند پذيرفته مي‌شود، اما در بعضي از كشورها مي‌توان نام خانوادگي مادر را به عنوان نام خانوادگي كودك تازه متولد شده انتخاب كرد كه انتخاب نام خانوادگي نيز براساس توافق والدين در روز نامگذاري و همزمان با انتخاب نام انجام خواهد شد. البته در تعدادي از كشورها همچون كشور سوئد و نروژ نام خانوادگي مادر فرزند، نام خانوادگي او خواهد بود. هندي‌ها نيز ازجمله اقوام پايبند به سنت‌‌هاي قديمي هستند. در كشور هند در روز دوازدهم تولد نوزاد مراسم نامگذاري برگزار مي‌شود كه اغلب با اجراي آتش‌بازي همراه است. در اين مراسم پدر نوزاد نام كودك را در گوش‌هايش زمزمه كرده و سپس نام انتخاب‌شده را به همه اعلام مي‌كند. علاوه بر اين براساس نشانه‌هاي نجومي نيز نام ديگري براي كودك انتخاب مي‌شود. نشانه‌هاي نجومي در زبان هندي، مجموعه علائمي هستند كه مي‌توانند نشان‌دهنده زمان و مكان تولد هر فرد باشند. از اين نام تنها در برگزاري مراسم و مناسك خاص كه در زمان آينده براي هر فرد يا توسط خود او برگزار خواهد شد، استفاده مي‌شود. به اين ترتيب هر فردي كه در كشور هند متولد شده باشد داراي دو نام است. در بعضي از اقوام هندي انتخاب نام رسمي كودك بر عهده خواهر پدر نوزاد يا عمه اوست. با وجود اين كه نامگذاري كودك تازه متولد شده به اسم پدر و مادر يا پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها در فرهنگ آمريكايي‌ها و اروپايي‌ها سنتي پذيرفته شده و قابل قبول است، در فرهنگ اغلب اقوام آسيايي چنين رسمي پسنديده نيست. آنها بر اين باورند كه هيچ فردي نبايد به اسم يكي از بزرگ‌ترهاي خانواده صدا زده شود و اين به اين معني است كه شما وقتي فرزندتان را به اسم كوچك پدر و مادر خانواده صدا مي‌زنيد، به نوعي بي‌احترامي به آنها تلقي مي‌شود. در بعضي از كشورها افراد بر‌اين باورند تا زماني كه باقيمانده بند ناف از بدن نوزاد جدا نشده است، اين كودك هويت حقيقي ندارد و به همين علت مراسم نامگذاري بعد از اين كه انتهاي بند ناف از بدن نوزاد جدا شد، برگزار خواهد شد. در سريلانكا در اين مراسم علاوه بر اعلام نام نوزاد به صورت رسمي، موهاي سر كودك به طور كامل تراشيده شده و مقداري فلفل كوبيده شده و مغز دانه قهوه به كودك داده مي‌شود كه نمادي از آرزوي والدين براي داشتن عمري طولاني و زندگي توام با خوشبختي براي فرزندشان است. در كشورهاي آفريقايي نيز دو نام يكي در روز تولد هر نوزاد و ديگري در روز برگزاري مراسم نامگذاري كه 40 روز پس از تولد برگزار مي‌شود، انتخاب مي شود. در اين كشورها، اغلب نامگذاري براساس وقايع و حوادث زمان تولد يا براساس آرزوهاي والدين انجام مي‌شود. آنها تا 40 روز كودك را به همين نام صدا مي‌زنند و پس از آن با برگزاري مراسمي نام اصلي كودك را براي او انتخاب مي‌كنند.

يوناني‌ها نيز مراسم نامگذاري را در روز هفتم يا دهم پس از تولد برگزار مي‌كنند و اغلب نامگذاري پسرها ديرتر از دخترها انجام خواهد شد. معمولا براي نخستين فرزند پسر خانواده نام پدربزرگ و براي نخستين فرزند دختر خانواده نام مادربزرگ انتخاب مي‌شود و ساير فرزندان نيز به نام ديگر اقوام و خويشاوندان نامگذاري مي‌شوند.

منبع:جام جم آنلاين